Kohnstamm Instituut archief 2011

archief 2011

archief 2010

archief 2009

archief 2008

archief 2007 en eerder

november 2011
Opbrengstgericht werken; de rol van schoolleiders en schoolbesturen

foto: Edgar Tossijn

Op 16 november organiseerde de PO-Raad een drukbezochte conferentie over de rol van schoolleiders en schoolbesturen bij opbrengstgericht werken. Een deel van de aanwezigen doet mee aan een door het Ministerie van OCW gesubsidieerd Project Opbrengstgericht Leiderschap. Hierin zoeken besturen en schoolleiders naar goede vormen om opbrengstgericht werken op school- en bestuursniveau gestalte te geven.

Het Kohnstamm Instituut evalueert dit project. In dit kader verzorgde Guuske Ledoux op de conferentie een lezing met de titel: Opbrengstgericht leiderschap is in. Maar wat is dat nu eigenlijk?
..meer

november 2011 Succesvolle implementatie 'Leefstijl' vraagt om zorgvuldige begeleiding
	Er zijn verschillende methoden om pesten aan te pakken. Vaak hebben de methoden echter niet het gewenste resultaat. Uit het onderzoek blijkt dat voor een goede implementatie van een methode de volgende zaken van belang zijn: kies een methode die past bij school, team, leerlingen, ouders; zorg dat iedereen - leerlingen, ouders, team en school - zich betrokken voelt bij de methode; maak een heldere (begeleidings)structuur, waarbij een commissie of een coördinator verantwoordelijk is voor een juiste uitvoering van de methode (volgens de bedoelingen van de ontwikkelaars); rooster lessen in voor het hele schooljaar; maak de ervaringen met de methode rond pesten een vast agendapunt bij de teamvergaderingen; zorg voor systematische evaluatie van het werken met de methode; bepaal systematisch de effecten van de methode op de leerlingen.
Rapport 867, Derriks, M., Vergeer, M.M., Roede, E., Felix, C., Preventie van pesten ..meer

november 2011 Interactie in kleine groepjes met een virtuele agent leert kinderen leren
	Bij gebruik van de computer op de basisschool moeten leerlingen steeds meer hun eigen leerproces vormgeven. Dat vereist specifieke vaardigheden. Leraren kunnen leerlingen hierbij ondersteunen door ze in kleine groepjes te laten samenwerken met een virtuele agent. Ze leren de vaardigheden dan van de agent en van elkaar en gaan als groep beter presteren. Dit blijkt uit het promotieonderzoek van Inge Molenaar: It's all about Metacognitive Activities. Computerized Scaffolding of Self-Regulated Learning
De promotie vindt plaats op donderdag 24 november 2011, 14:00 uur, in de Agnietenkapel, Oudezijds Voorburgwal 231. ..meer

november 2011
Vmbo-scholen bouwen meiden-en-techniekactiviteiten verder uit
Het merendeel van de vmbo-scholen vindt het belangrijk te bevorderen dat meisjes techniek als reële keuze meewegen. Dat willen zij bereiken door het positief beïnvloeden van de attitude van meisjes ten aanzien van techniek, door hun interesse voor techniek te wekken, hun beeld te verbreden en het zelfvertrouwen van meisjes in bètatechnische competenties te bevorderen. En dit heeft effect, zo blijkt uit de tweede afname van Meidenmonitor van Actis-onderzoek en het Kohnstamm Instituut.

Voncken, E., Eck, E. van, & Bouwmans, M., Van kans naar keuze
..meer

november 2011
Samenwerking kan de duur van thuiszitten bekorten
De overgrote meerderheid van de kinderen gaat gewoon naar school. Een groep leerlingen zit echter thuis, en bij andere leerlingen is er sprake van dreiging van thuiszitten. Zijn er mogelijkheden om in een vroegtijdig stadium te voorkomen dat leerplichtige leerlingen uit het basisonderwijs (langdurig) thuiszitten?

Jepma, IJ., Vergeer, M., m.m.v. Swart, B., Opstaan tegen het thuiszitten
..meer

november 2011
Tevredenheid over experiment met studiekeuzegesprekken
Kandidaten die een studiekeuzegesprek hebben gevoerd, zijn positief over het nut van het gesprek. Het heeft hen bewuster gemaakt van de succeskansen en afbreukrisico's en maakt hen bewuster van hun (on)geschiktheid en van mogelijke verbeterpunten in hun studiehouding of –aanpak. Ook de gespreksvoerders vanuit de opleidingen zien de gesprekken als nuttig voor de kandidaten, bijvoorbeeld voor de verheldering van het opleidingsbeleid en de bevordering van zelfinzicht en –selectie.

Verbeek, F, Eck, E. van, & Glaudé, M., Studiekeuzegesprekken: op zoek naar maatwerk
..meer

november 2011
Voormalige schakelklaskinderen doen het goed in het voorgezet onderwijs
In eerdere landelijke evaluaties van de schakelklas, uitgevoerd door het ITS en Kohnstamm Instituut, werden positieve effecten gevonden op de ontwikkeling in taalprestaties van de kinderen. In dit vervolgonderzoek is nagegaan in hoeverre kinderen die in 2006/07 en 2007/08 in de schakelklas zaten, hun extra leerwinst in taal die zij dankzij de schakelklas hebben behaald, hebben vastgehouden. Voor voormalige schakelklaskinderen die nog naar het basisonderwijs gingen, is dit niet altijd het geval. Voormalige schakelklassers die inmiddels naar het voortgezet onderwijs gingen, waaronder kopklasleerlingen, hebben hun voorsprong dankzij de schakelklas meestal vastgehouden en soms zelfs uitgebouwd.

Mulder, L., Veen, I. van der, Paas, T., Elshof, D., Onderwijsprestaties en schoolloopbanen na de schakelklas
..meer

november 2011
Kernopgaven van docenten in het boeiende maar ook complexe middelbaar beroepsonderwijs
Het middelbaar beroepsonderwijs (mbo) heeft de opdracht tot drievoudige kwalificering (ontwikkeling van leren, loopbaan en burgerschap) en tot de invoering van de competentiegerichte kwalificatiestructuur. In dit complexe werkveld staan de docenten mbo voor de opgave vorm te geven aan hun pedagogisch-didactisch handelen. De literatuurstudie Pedagogisch-didactisch handelen van docenten in het middelbaar beroepsonderwijs laat zien hoe zij dat doen.

Glaudé, M., Berg, J. van den, Verbeek, F., & Bruijn, E. de, Pedagogisch-didactisch handelen van docenten middelbaar beroepsonderwijs
..meer

november 2011
Schoolbesturen en segregatiebestrijding in het onderwijs
In de grotere steden heeft een aanzienlijk aantal schoolbesturen in het PO en VO te maken met segregatie in het onderwijs. Het merendeel van de schoolbesturen vindt segregatie ongewenst, maar de bestrijding vindt men moeilijk. Wanneer desegregatiebeleid wordt gevoerd, betreft dat veelal voorlichting geven aan ouders, scholen aantrekkelijker maken via extra investeringen, en een gericht toelatingsbeleid. Meer ingrijpende maatregelen komen zelden voor.

Ledoux, G., Felix, C., Hoe denken schoolbesturen over segregatie in het onderwijs?
..meer

oktober 2011 Betere inspectiebeoordeling van de leeropbrengsten van basisscholen is mogelijk, maar vereist betere achtergrondgegevens van leerlingen
	Leeropbrengsten van scholen zijn mede afhankelijk van hun leerlingenpubliek. Daarom houdt de Inspectie van het Onderwijs rekening met het leerlingenpubliek bij het beoordelen van leeropbrengsten van scholen. De Inspectie kijkt daarvoor naar het aandeel gewichtenleerlingen op de school. Wanneer de Inspectie over meer achtergrondgegevens van leerlingen op basisscholen zou beschikken, zou er een beter oordeel over de opbrengsten van die scholen kunnen worden gegeven. Vooral de ouderlijke opleiding en de etniciteit van de leerlingen lijken een betere correctie op te leveren dan het aandeel gewichtenleerlingen op de school.
Rapport 868, Roeleveld, J., Mooij, T., Fettelaar, D., Ledoux, G., Correctiefactoren bij opbrengstmaten in het primair onderwijs ..meer

oktober 2011
Talentontwikkeling in het voortgezet onderwijs
De Inspectie van het Onderwijs heeft een inventariserend onderzoek verricht naar talentontwikkeling in het voortgezet onderwijs. Men hoopt op basis hiervan indicatoren te ontwikkelen die objectief de bijdrage, die scholen leveren aan talentontwikkeling, weergeven. Deze indicatoren wil men dan opnemen in het waarderingskader, het instrument van de Inspectie waarmee de kwaliteit van het onderwijs beoordeeld wordt. In het inspectie-onderzoek is onder meer gebruik gemaakt van de rapportage 'Maatwerk voor Latente Talenten? Uitblinken op alle niveaus' van het Kohnstamm Instituut. Op een bijeenkomst die de Inspectie onlangs organiseerde, gaf Kohnstamm-onderzoeker Henk Sligte een presentatie over talentontwikkeling.
presentatie rapport

Bevorderen van het studiesucces in het Domein Onderwijs en Opvoeding
Sinds een aantal jaren staat de verhoging van het studiesucces van studenten van het Domein Onderwijs en Opvoeding (DOO) van de Hogeschool van Amsterdam (HvA) hoog op de agenda van het domein. Net als bij andere instellingen vallen bij de educatieve/lerarenopleidingen veel studenten uit, zowel in de propedeuse als in de latere studiejaren. Ook lopen veel studenten vertraging op. DOO wil beter zicht en meer greep krijgt op de vraag welke interventies noodzakelijk zijn om het studiesucces van de opleidingen in het domein te verhogen.
..meer

Leren van de Toekomst; experimenteren met inzet van een veelheid aan innovatieve ict-toepassingen op het Ichthus College
Met het project Leren van de Toekomst 2011 wil Kennisnet versnelde inzet van ICT in het voortgezet onderwijs mogelijk maken door samen met een school een vernieuwing te doorlopen, waarbij het project kan dienen als showcase voor andere VO-instellingen. In concreto gaat het hier om een experiment binnen een onderwijssituatie op het vmbo-TL/mavo waarbij het leerproces optimaal ondersteund wordt door innovatieve ICT-voorzieningen die aansluiten bij de eindtermen in het vo.
Het Kohnstamm Instituut/POWL van de UvA is gevraagd dit experiment onderzoeksmatig te begeleiden.
..meer

De inzet van educatieve coassistenten en e-learning in het Amsterdamse onderwijs
Er is de afgelopen jaren geprobeerd de aanwas van toekomstige docenten te vergroten door studenten aan hogescholen en universiteiten, maar niet aan de lerarenopleidingen, als educatieve coassistent (ECA's) in te zetten ter ondersteuning van het onderwijs op scholen voor voortgezet onderwijs. Nu blijkt de voorkeur van de Amsterdamse scholen ook uit te gaan naar ondersteuning bij e-learning, met mogelijke uitstraling naar de school als geheel. Het gaat daarbij om de vakken Nederlands, Engels en wiskunde. Gymnasia zijn geïnteresseerd in de inzet van studenten in de klassieke talen. Het Kohnstamm Instituut gaat onderzoeken of studenten door ervaring als e-ECA gemotiveerd raken voor het lerarenberoep en wat de mogelijkheden zijn voor schoolbrede invoering van e-learning met inzet van de e-ECA).
..meer

september 2011
Pleidooi voor kritische discussie over aanpak van evaluatie van community arts programma's
Een artikel in Journal of Arts & Communities van de hand van Kohnstamm-onderzoeker Wil Oud biedt een discussie over de opzet en uitvoering van evaluatieonderzoek naar een community arts project. Het gaat om programma's die door verschillende theaterkunstenaars zijn uitgevoerd.

Oud, W., Researching effects on 'ArtWork(s) in the Third Sector': how can we evaluate community arts projects? Journal of Arts & Communities, 1, 3, 203-215.
..meer

september 2011 Studenten Bouwkunde, een school in Malawi, een fototentoonstelling en het Kohnstamm Instituut
	Het Kohnstamm Instituut droeg in 2009 bij aan de uitbreiding van een school in Lilongwe, de hoofdstad van Malawi. Die bijdrage bestond uit een subsidie die door student Bouwkunde Thomas Bouchier verworven is voor het bouwproject van ontwikkelingsorganisatie Edukans. Thomas ging samen met twee andere studenten voor drie maanden naar Malawi om een ontwerp te maken voor een terreinuitbreiding en enkele slaaphuizen voor meisjes bij het Don Bosco Youth Technical Institute, één van de belangrijkste vakscholen in het land.
Op 15 september is bij het Kohnstamm Instituut een fototentoonstelling geopend van twee van de drie studenten van het ontwerpteam, te weten Thomas Bouchier en Jaap Bremer. Op de fototentoonstelling zijn foto's te zien van het ontwerpteam aan het werk en van mensen, dieren, natuur en het leven in Malawi. ..meer

Succesvolle onderwijsaanpakken voor jongens in het voortgezet onderwijs
In augustus 2011 is een onderzoek gestart naar succesvolle onderwijsaanpakken voor jongens in het voortgezet onderwijs. Opdrachtgever is het Ministerie van OCW. Doel van het onderzoek is aanwijzingen te vinden voor pedagogische en didactische interventies en mogelijke organisatorische aanpakken waarmee achterstanden van jongens teruggedrongen kunnen worden.
..meer

september 2011
De toepassing en uitvoering van Tools4U nog niet optimaal
De toepassing en uitvoering van Tools4U, een individuele training in cognitieve en sociale vaardigheden, die wordt toegepast als leerstraf voor strafrechtelijk minderjarigen, verliep in 2009 nog niet optimaal. Programma-integriteit werd slechts gedeeltelijk bereikt, de toepassing van Tools4U varieerde op veel punten. Niet alleen de deelnemers verschilden van elkaar, maar ook toegepaste methoden en instrumenten, en getrainde vaardigheden. Trainers verschilden van elkaar in ervaring en kwaliteit, en de supervisie die zij kregen. Programmarichtlijnen werden niet altijd volledig gevolgd. Dit bleek uit een procesevaluatie die is uitgevoerd in opdracht van het Wetenschappelijk Onderzoek- en Documentatiecentrum.

Rapport 852, Bosma, A.Q., Asscher, J.J., Laan, van der P.H., Stams, G.J.J.M., Procesevaluatie Tools4U
..meer

september 2011
Meer schulden, meer crimineel gedrag bij jongeren
Er is een verband is tussen het hebben van schulden en crimineel gedrag. Adolescenten en jongvolwassenen die meer of hogere schulden hebben, vertonen gemiddeld meer crimineel gedrag. Dat blijkt uit een onderzoek naar de relatie tussen schuldenproblematiek en criminaliteit bij jeugdigen dat op verzoek van het Wetenschappelijk Onderzoek- en Documentatiecentrum van het Ministerie van Veiligheid en Justitie (WODC) is verricht.

Rapport 863, Hoeve, M., Jurrius, K., Zouwen, van der M., Vergeer, M., Voogt, M., Stams, G.J., In de schuld, in de fout? Schuldenproblematiek en crimineel gedrag bij adolescenten en jongvolwassenen
..meer

september 2011 Verankering van wereldburgerschap in het onderwijs, hoe moet dat?
	Er zijn in het verleden verschillende instrumenten ontwikkeld die leraren moeten helpen om van hun leerlingen 'wereldburgers' te maken. Onderzocht is nu hoe in de toekomst verdere verankering hiervan in het onderwijs zou kunnen plaatsvinden. De onderzoekers geven onder meer als adviezen: geef prioriteit aan het bereiken van docenten in het primair onderwijs, het voortgezet onderwijs en de lerarenopleidingen; organiseer contacten met het onderwijsveld; zoek aansluiting bij ontwikkelingen in het onderwijs op het gebied van burgerschap en internationalisering; zoek samenwerking met strategische partners en zorg voor meer verspreiding van de goede instrumenten die er al zijn.
Rapport 865, Ledoux, G., Derriks, M., Heurter, A.M.H., Pater, C., De verankering van wereldburgerschap in het onderwijs ..meer

augustus 2011
De Doorbraakmethode ook toepasbaar voor onderwijsverbetering
Het project Doorbraak in de Techniek (D!T) heeft een aanzet gegeven tot een inhoudelijke en methodische vernieuwing van het onderwijs in de deelnemende onderwijsinstellingen. Verder is zichtbaar geworden dat de Doorbraakmethode niet alleen toepasbaar is in de gezondheidszorg – waarvoor de methode oorspronkelijk ontwikkeld is - maar ook in het onderwijs. Toepassing ervan in het onderwijs vraagt echter wel om een aantal aanpassingen van de methode, zo kwam uit het D!T-project naar voren. Deze worden toegelicht en beschreven.

Rapport 864, Eck, E. van, Glaudé, M., De Doorbraakmethode in het onderwijs; leren van jezelf, leren van elkaar, leren van anderen
..meer

juli 2011
Indicatoren voor ontwikkelingsperspectief en uitstroomniveau voor cluster 4-onderwijs vastgesteld
In het kader van de wet 'Kwaliteitsverbetering van het (Voortgezet) Speciaal Onderwijs' wil de overheid dat scholen voor speciaal onderwijs hun onderwijsactiviteiten doelbewuster en planmatiger gaan inrichten. Dit beleid vormt de context van een verkennend onderzoek naar indicatoren voor het ontwikkelingsperspectief en uitstroomniveau voor de Antoniusschool in Castricum (cluster 4-onderwijs). Bij deze indicatoren gaat het om objectieve gegevens over leerlingen op basis van standaardmaten, enerzijds, en om intersubjectieve oordelen van de teamleden, anderzijds. Samen moeten deze indicatoren meer betrouwbare uitspraken over de ontwikkeling van leerlingen mogelijk maken.

Rapport 861, Oud, W., m.m.v. Meijer, J., Vaststellen van de kwaliteit van leeropbrengsten op schoolniveau
..meer

juli 2011
Opvoeden, hoe doe jij dat? Eerste landelijke Week van de Opvoeding

Van 10 tot 17 oktober 2011 staat Nederland in het teken van de Week van de Opvoeding. In het hele land vinden activiteiten plaats rond het thema opvoeden en opgroeien. Het doel van de Week van de Opvoeding is het stimuleren van alledaagse ontmoetingen tussen ouders om op deze wijze het gesprek over opvoeden te stimuleren.
De activiteiten zijn zeer divers en worden georganiseerd door vele landelijke en regionale organisaties; ze staan vermeld op de website van de Week van de Opvoeding.
..meer

juli 2011
Re-integratie in het reguliere onderwijs blijkt moeilijk te realiseren met de Trajectklas
Re-integratie van deelnemers aan de time-out-voorziening 'Trajectklas' in SWV Rijnstreek in het regulier onderwijs blijkt nauwelijks haalbaar. Het doel is daarom verbreed naar plaatsing van leerlingen in passende onderwijs- en zorgvoorzieningen. De preventie in het regulier onderwijs moet worden verbeterd om crisissituaties te voorkomen en leerlingen in het regulier onderwijs te behouden.

Rapport 860, Oud, W., Derriks, M., Onderzoek naar effecten van de pilot 'Trajectklas'
..meer

juli 2011
Systematische, jaarlijkse monitoring werpt vruchten af
De publicatie 'Zaans Onderwijs in Cijfers 2003-2008 is de eerste in een reeks die periodiek een systematisch overzicht moet geven van het onderwijs in Zaanstad: de populatie 0-23 jarigen, de VVE-monitor, de PO-monitor en de VO-monitor. Op basis van de onderwijsmonitor zijn al diverse evaluatie-onderzoeken uitgevoerd, naar de overgang van het po naar het vo, het rendement in het vo, en de effectevaluatie van de Voor- en Vroegschoolse Educatie (VVE).
..meer

juli 2011
Leren in authentieke beroepsgerichte contexten bevordert de loopbaanoriëntatie
In het project 'GL & TL in beroepsperspectief' (GT-Lib) hebben tien vmbo-scholen gewerkt aan het aantrekkelijker maken van hun onderwijs door samen met het mbo en het regionale bedrijfsleven authentiek onderwijs aan te bieden. Leren in authentieke beroepsgerichte contexten zou jongeren beter in staat stellen om een verbinding te maken tussen hun persoonlijke kwaliteiten en de mogelijkheden op de (regionale) arbeidsmarkt en in vervolgopleidingen. Het Kohnstamm Instituut volgde de deelnemende leerlingen in de periode 2007-2010 in hun loopbaan in vmbo en mbo.

Rapport 858, Eck, E. van, Glaudé, M., Heemskerk, I.M.C.C., Brandt, C. van den, Evaluatie-onderzoek van het project 'gemengde en theoretische leerweg in beroepsperspectief (GT-Lib)'.
..meer

juli 2011
Verschenen: 'Human Resource Development, organiseren van het leren'
Onlangs verscheen de nieuwe druk van het Handboek 'Human Resource Development, organiseren van het leren'. Het boek biedt inzicht in actuele opvattingen en ontwikkelingen rondom het opleiden, leren en ontwikkelen van medewerkers in arbeidsorganisaties, de vormgeving van het leren en de ondersteuning ervan. Kohnstamm-onderzoeker Marjan Glaudé leverde samen met Jan Stavenga de Jong een bijdrage aan dit handboek. Zij beschrijven in hun artikel 'Vormen van opleiden op de werkplek' verschillende opleidingsmodellen en manieren waarop op de werkplek geleerd kan worden.

Kessels, J., & Poell, R., (Red.) (2011). Handboek Human Resource Development. Organiseren van het leren.
..meer

juni 2011
Creatieve aanpakken voor ontwikkeling van sociale competenties in het onderwijs
Leerlingen die 'straf' hebben een paar uur laten meelopen met schoonmaakdienst of directie, om hen met andere ogen te laten kijken naar het werk binnen de school; de schoolbel afschaffen om leerlingen zelf verantwoordelijk te maken voor het op tijd aanwezig zijn; 'vertraagde tijd' inbouwen tijdens elke studieperiode om leerlingen te leren terugkijken: het zijn voorbeelden van het stimuleren van sociale competenties, ook wel 'soft skills' genoemd.
Het Kohnstamm Instituut deed onderzoek naar de stimulering van 'soft skills' in het voortgezet onderwijs en het middelbaar beroepsonderwijs in Nederland en Vlaanderen.

Rapport 859, Eck, E. van, Daalen, M.M. van, Heemskerk, I.M.C.C., Soft skills en sociale competenties in het secundair onderwijs.
..meer

juni 2011
Allochtone leerlingen lopen achterstand in
Allochtone leerlingen die de basisschool beginnen met een achterstand, lopen deze voor het einde van groep 8 voor een flink deel in. Autochtone achterstandsleerlingen raken in de loop van het basisonderwijs juist verder achterop. Dit blijkt uit een studie van het Kohnstamm Instituut en het ITS, uitgevoerd in opdracht van het Beleidsgericht Onderzoek Primair Onderwijs (BOPO), onderdeel van de Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO).

Rapport 857, Roeleveld, J., Driessen, G., Ledoux, G., Cuppen, J. & Meijer, J., Doelgroepleerlingen in het basisonderwijs. Historische ontwikkeling en actuele situatie.
..meer artikel Volkskrant

foto: Jeroen Oerlemans

juni 2011
Kennis van betekenis; keerzijde van accent op individueel presteren
Betere leerprestaties en een hoger kennisniveau worden op dit moment gezien als dé uitdaging voor het onderwijs.
In haar oratie waarschuwt Monique Volman voor de keerzijden van dit accent op individueel presteren.
..meer

juni 2011
Effecten van schoolsamenstelling op schoolprestaties in het Nederlandse basisonderwijs
Merlijn Karssen, Ineke van der Veen, Jaap Roeleveld

In het onderzoek wordt met behulp van COOL5-18 data uit 2007/2008 onderzocht wat de effecten zijn van het percentage allochtone leerlingen op school en etnische diversiteit van de leerlingpopulatie op school op de schoolprestaties van allochtone en autochtone leerlingen. Van 550 basisscholen en 38.060 leerlingen uit de groepen 2, 5 en 8 is nagegaan wat de effecten zijn van de schoolsamenstelling op taal- en rekenprestaties, taakoriëntatie, welbevinden en burgerschapsvaardigheden, na controle voor individuele variabelen. Daarnaast is onderzocht wat de toegevoegde waarde is van etnische diversiteit als voorspeller van schoolprestaties, bovenop het percentage allochtone leerlingen op school als voorspeller. De invloed van de schoolsamenstelling blijkt groepsafhankelijk en verschillend voor autochtone en allochtone leerlingen voor de cognitieve prestaties. In alle groepen zijn er zowel voor autochtone als allochtone leerlingen vooral kleine effecten gevonden. Daarnaast blijkt dat etnische diversiteit van de leerlingpopulatie op school weinig extra's toevoegt naast het percentage allochtone leerlingen op school voor de schoolprestaties van de leerlingen. Interessant is dat het percentage allochtone leerlingen op school een positief effect heeft op burgerschapsvaardigheden voor zowel allochtone als autochtone leerlingen.
..meer artikel Trouw

juni 2011
Een stap voorwaarts naar precisering van de formule van het Vakcollege
In het onderzoek 'Een doorlopende leerweg door het Vakcollege' wordt in opdracht van de Werkmaatschappij Vakcollege het fenomeen Vakcollege onder de loep genomen. Een Vakcollege is een leergang voor jongeren die aan het begin van het voortgezet onderwijs weten dat ze graag een loopbaan in de techniek willen. In zes jaar tijd leren ze een technisch vak, halen ze een vmbo- en/of mbo-diploma op niveau 2 of 3 en kunnen ze vervolgens aan de slag bij een bedrijf. Om dat te realiseren werken binnen dat Vakcollege het vmbo, het mbo en het regionale bedrijfsleven intensief samen op het gebied van inhoud, didactiek, begeleiding en kwaliteit.

Rapport 855, Glaudé, M., Voncken, E., & Eck, E. van, Doorlopende leerweg door het Vakcollege.
..meer

juni 2011
Onderwijsverbetering en de Expeditie Durven Delen Doen in de Johan de Witt Scholengroep
De Johan de Witt Scholengroep (JWS) heeft in de periode 2007-2010 in het kader van de Expeditie Durven Delen Doen, het Innovatieproject van de VO-raad, extra geld gekregen om verder te werken aan de versterking van het onderwijs, waarbij de focus op talentontwikkeling van leerlingen lag. Het Kohnstamm Instituut was bij de Expeditie betrokken, onder meer door het uitvoeren van een procesevaluatie, het doen van onderzoek naar de implementatie van vernieuwingen en het ontwikkelen van instrumenten daartoe. De bevindingen zijn leerzaam voor de school zelf, maar ook voor anderen. Kars Veling, directeur van de Johan de Witt Scholengroep ten tijde van de Expeditie, schreef een katern over het vernieuwingsproces.
..meer

juni 2011
Veelzijdige talentontwikkeling op Picasso Lyceum, een school uit de Expeditie Durven Delen Doen
Op het Picasso Lyceum wordt veel gedaan om talent te ontdekken en ontwikkelen, zo bleek uit onderzoek in het kader van de Expeditie Durven delen Doen. Het interne verslag van alle activiteiten en het daarbij verrichte onderzoek door het Kohnstamm Instituut maakt dit duidelijk en is een inspiratiebron voor andere scholen.
..meer

mei 2011
Meer investering nodig in onderzoek naar effectiviteit jeugdzorginterventies
In zijn oratie 'Het recht van de zwakste: de forensische jeugdzorg in orthopedagogisch perspectief' benadrukt prof. dr. Geert Jan Stams, hoogleraar Forensische Orthopedagogiek de verantwoordelijkheid van de jeugdzorg om kinderen die ernstig in hun ontwikkeling bedreigd zijn, effectieve hulp te bieden. De jeugdzorg schiet vaak tekort door het ontbreken van regie en vooral de angst om te snoeien in het woud van jeugdzorginterventies. Van meer dan duizend interventies is de werkzaamheid onbekend en van slechts een zeer beperkt aantal interventies in Nederland is de effectiviteit met gedegen onderzoek aangetoond.
..meer

foto: Jeroen Oerlemans

april 2011
WLG op Expeditie
'Toptalent uitdagen tot topprestaties' was de ambitie van het Willem Lodewijk Gymnasium (WLG) voor de deelname aan een groot innovatieproject van de VO-Raad, de Expeditie Durven Delen Doen. Kenmerk van die Expeditie was de nauwe samenwerking tussen innoverende scholen en onderwijsonderzoekers. Keuzemogelijkheden en differentiatie in de lessen, leerlingen de kans geven om hun eigen talenten (en de grenzen daarvan) te ontdekken, lerende docenten als rolmodellen, en aandacht voor studievaardigheden zijn vier principes van 'talent uitdagen' die werden omgezet naar innovatieve lessen en leerlingenbegeleiding op het WLG. Aan al die vernieuwingen is onderzoek gekoppeld om na te gaan of de gewenste effecten bij de leerlingen inderdaad optraden.

Rapport 854, Boogaard, M., Ledoux, G., WLG op Expeditie. Samenwerking tussen docenten en onderzoekers in onderwijsinnovatie.
..meer

april 2011
Feestelijke aanbieding van het eerste exemplaar van Het Pedagogisch kader kindercentra 4-13 jaar tijdens het 8e jaarcongres van het vakblad Kinderopvang op 29 april 2011 in Ede
Dit pedagogisch kader voor de buitenschoolse opvang is een coproductie van twee auteurs het Nederlands Jeugdinstituut (Liesbeth Schreuder en Josette Hoex), en twee onderzoekers van de UvA: Marianne Boogaard (Kohnstamm Instituut) en Ruben Fukkink (POW/FMG).

Het Pedagogisch kader kindercentra 4-13 jaar biedt een kader waarin alle kenmerken van goede en leuke buitenschoolse opvang aan de orde komen. Naast een theoretisch gedeelte met een wetenschappelijke onderbouwing voor het omgaan met kinderen in de schoolleeftijd biedt dit pedagogisch kader ook handreikingen voor de praktijk. Met dit boek in de hand kunnen pedagogisch medewerkers onderbouwde keuzes maken voor hun werkwijze.

Het is geschreven in nauwe samenspraak met de branche. Op vele manieren hebben pedagogisch medewerkers tijdens het schrijfproces hun werkervaring ingebracht. Daarmee is dit boek een product van, door en voor de buitenschoolse opvang.
..meer

april 2011
Onderwijsvernieuwingen op het Altra College succesvol
Er zijn goede redenen om aan te nemen dat door het aanbieden van een stage en beroepsvoorbereidende trajecten tijdens de opleiding en ambulante begeleiding tijdens de vervolgopleiding de re-integratie in het mbo van leerlingen uit het voortgezet speciaal onderwijs verbetert. Dat blijkt uit een onderzoek van het Kohnstamm Instituut naar het studiesucces van 300 oud-leerlingen van het Altra College in het eerste jaar van het mbo.

Rapport 856, Verbeek, F., Onderwijsvernieuwingen op het Altra College. Een evaluatieonderzoek.
..meer

maart 2011
Solliciteren naar studieplek
Onder deze titel gaat het Algemeen Dagblad op dinsdag 22 maart in op intakeprocedures die instellingen voor Hoger Onderwijs inzetten om aspirant-studenten te ondersteunen bij hun studiekeuze en studie-uitval en switchen te voorkomen. Kohnstamm-onderzoeker Fred Verbeek komt aan het woord over de bevindingen van zijn onderzoek naar de opzet en effecten van studiekeuzegesprekken.
artikel AD ..meer onderzoeksrapport

maart 2011
Taalonderwijs, een kwestie van ontkavelen
Op 16 maart hielden Kohnstamm-onderzoekers en lectoren Amos van Gelderen en Erik van Schooten op de Hogeschool Rotterdam hun openbare les in duplo over het verkavelen en ontkavelen van het taalonderwijs. Zij laten zien hoe taalverwerving en taalonderwijs beter kunnen samengaan dan momenteel in het Nederlandse onderwijs het geval is.
..meer

maart 2011
Amsterdamse kopklas al meerdere jaren succesvol
De resultaten van de Amsterdamse schakelklassen laten in 2009/2010 een gemengd beeld zien. De meeste positieve resultaten werden gevonden bij kopklasleerlingen. De adviezen voor voortgezet onderwijs van de kopklasleerlingen lieten een duidelijke stijging zien. Over het geheel genomen waren de resultaten wat minder positief dan in voorgaande schooljaren, zo blijkt uit een evaluatieonderzoek naar de Amsterdamse schakelklassen in 2009/2010.

Rapport 853, Veen, I. van der, Derriks, M., Elshof, D., m.m.v. Hoeven, A. van der, Amsterdamse schakelklassen in het schooljaar 2009/2010.
..meer

maart 2011
Aansluitingsprogramma havo-hbo heeft beperkt effect
Studenten die in de havo-opleiding het programma 'Havisten competent' hebben doorlopen, hebben daar op enkele punten aantoonbaar voordeel van in hun hbo-propedeuse vergeleken met studenten die het programma niet hebben gevolgd. Dit blijkt uit onderzoek van het Kohnstamm Instituut onder studenten en docenten van twee hogescholen.

Rapport 851, Derriks, M. & Vergeer, M. M., Van havo naar hbo.
..meer

maart 2011
Gebruikersvriendelijkheid leerlingvolgsystemen bedrieglijk
Met leerlingvolgsystemen is op steeds eenvoudiger wijze informatie te genereren over individuele leerlingresultaten, gemiddelden per groep, per school en zelfs gemiddelden op bovenschools niveau. De interpretatie van deze informatie vergt echter een hoge mate van deskundigheid. Zo blijkt uit een onderzoek waarin vier leerlingvolgsystemen voor het primair onderwijs onder de loep zijn genomen.

Rapport 849, Meijer, J., Ledoux, G., m.m.v. Elshof, D.P., Gebruikersvriendelijke leerlingvolgsystemen in het primair onderwijs.
..meer

maart 2011
Een goede studiekeuze en doorzetten zien studenten als belangrijke voorwaarden voor succes in het mbo
Studenten die een mbo-opleiding hebben gekozen die ze leuk blijken te vinden en beschikken over doorzettingsvermogen, hebben meer kans om de opleiding af te maken dan studenten voor wie dat niet geldt, zo blijkt uit een onderzoek van het Kohnstamm Instituut onder ruim 200 mbo-studenten van wie er 100 de opleiding hebben afgemaakt en 100 voortijdig met de opleiding zijn gestopt. Docenten vinden daarnaast dat schoolse vaardigheden van invloed zijn op succes in de opleiding.

Rapport 848, Derriks, M. & Vergeer, M. M., Doorstroom in het ROC.
..meer

maart 2011
Latere afname Cito-toets zorgt niet voor betere prestaties
In groep 8 neemt gedurende de tweede helft van het schooljaar de aandacht voor de basisvaardigheden taal en rekenen af. Ook de prestaties van de leerlingen gaan gedurende die periode achteruit. Maar het zeven tot acht weken later afnemen van de Cito-Eindtoets Basisonderwijs brengt daar geen verandering in. Dit blijkt uit onderzoek naar de pilot Verplaatsing Eindtoets, uitgevoerd door het Kohnstamm Instituut en het ITS. Voor veel basisscholen mag de Cito-toets best later afgenomen worden, vooral omdat het gewicht van het schooladvies daardoor groter wordt. Maar scholen voor voortgezet onderwijs zien dan vooral planningsproblemen.
..meer

maart 2011
Kohnstammlezing 2011
Feiten in Overvloed, door Louise O. Fresco
Op 25 maart 2011 om 15.00 uur wordt in de Aula UvA (Oude Lutherse Kerk) in Amsterdam de twaalfde Kohnstammlezing gehouden.

In deze lezing zal Louise Fresco ingaan op de tegenstelling tussen feiten en meningen, vooral in relatie tot het thema duurzame ontwikkeling.
Hoewel er steeds meer gegevens beschikbaar komen, wordt het maatschappelijk debat meer en meer op basis van meningen gevoerd.
..meer

foto: Jeroen Oerlemans

februari 2011
De expeditie 'durven, delen, doen' feestelijk afgesloten
Op 13 januari 2011 vond de officiële afsluiting plaats van het Innovatieproject van de VO-raad: Durven, delen, doen. Motto van deze afsluiting was: Durven delen doen… en doorgeven. Om dat doorgeven te bevorderen zijn de onderzoeken en ervaringen van de scholen die meededen aan de Expedities 'Durven, delen, doen' en 'Kwaliteit in beeld', opgetekend in twaalf brochures die zijn gebundeld in de Innovatiebox. Het Kohnstamm Instituut was een van de onderzoeksinstituten die bij de expeditie betrokken was.
..meer

februari 2011
Instruments as Tools for the Professional Development of Teachers
In november 2010 vond in Lissabon de jaarlijkse conferentie van de European Association for Practitioner Research on Improving Learning (EAPRIL) plaats. Kohnstamm-onderzoekers Henk Sligte en Wouter Schenke wijdden samen met Oberon-onderzoekers Ditte Lockhorst en Miriam Walraven een workshop aan het thema "Instruments as Tools for the Professional Development of Teachers". Basis hiervoor was het onderzoek dat zich de afgelopen drie jaar in het kader van de Expeditie durven delen doen (DDD) van de VO-Raad heeft afgespeeld.
..meer

februari 2011
Praktijkonderwijs geslaagd
Het onderwijs is met de huidige routes goed in staat om jongeren met een beschikking praktijkonderwijs maatwerk te bieden. Een beschikking voor Praktijkonderwijs (PrO) en plaatsing op het praktijkonderwijs zijn niet determinerend in termen van 'eens PrO, altijd PrO'. Leerlingen kunnen doorstromen naar vmbo en naar mbo.

Rapport 850, Koopman. P., Derriks, M. Voncken, E., PrO-loopbaan Vervolgd.
..meer

februari 2011
Samenwerking voorschoolse voorzieningen richt zich vooral op de inhoud
Gesubsidieerde samenwerkingsprojecten voorschoolse voorzieningen richten zich vooral op de inhoud De meeste van deze projecten zijn kleinschalig: één peuterspeelzaal en één kinderdagverblijf. In de projecten is veel aandacht voor het pedagogisch programma en klimaat en voor visie- en conceptontwikkeling. Vraag van ouders blijkt belangrijk bij zeven dieptestudies van samenwerkingsprojecten.

Rapport 846, Emmelot, Y., Veen, A.M., Heurter, A.M.H., Bongers, C., Roode, N. de, Vegt, A.L. van der, De samenwerking tussen voorschoolse voorzieningen in het kader van de harmonisatie.
..meer

februari 2011
Positief effect van werken volgens de Deltamethode Gezinsvoogdij
Methodisch werken volgens de Deltamethode Gezinsvoogdij heeft een positief effect op de duur van de ondertoezichtstelling (OTS), de kans op uithuisplaatsing en de duur van de uithuisplaatsing. Wanneer de gezinsvoogd concrete opvoedingsdoelen opstelde in het Plan van aanpak, ging dit samen met een verkorting van de duur van zowel de OTS als de uithuisplaatsing. Zo blijkt uit een onderzoek dat werd verricht in opdracht van WODC, Ministerie van Justitie.

Rapport 844, Stams, G.J.J.M., Top Eem, M. van der, Limburg, S., Vugt, E.S. van, & Laan, P.H. van der, Implementatie en doelmatigheid van de Deltamethode Gezinsvoogdij.
..meer

januari 2011
Wel achterstand, geen geld meer
Onder deze titel gaat Trouw in op de effecten van het in 2009 herziene Onderwijsachterstandenbeleid op de schoolloopbanen van allochtone leerlingen. Basis voor het artikel van 19 januari 2011 vormt een paper voor de OnderwijsResearchDagen van de hand van Kohnstamm-onderzoeker Jaap Roeleveld.
paper artikel in Trouw

januari 2011
Passend onderwijs in een impasse
Eind 2009 heeft de staatssecretaris primair onderwijs wijzigingen aangekondigd in het nog jonge beleid Passend onderwijs. Deze heroverweging heeft voor de regio's die als 'koplopers' bezig zijn met de uitwerking en implementatie van Passend onderwijs geleid tot onbegrip en onzekerheid, in een aantal gevallen tot herbezinning en in één geval tot het uiteenvallen van het regionale netwerk. Men heeft het gevoel dat een deel van de geleverde inspanningen vergeefs is geweest. De overheersende mening bij de koplopers is dat er is ingegrepen op het moment waarop in de eigen regio de basis was gelegd om Passend onderwijs vorm te geven in de scholen. Men is zich vervolgens afwachtend gaan opstellen. Per saldo leidt dit tot stilstand, in plaats van de versnelling die met de heroverweging was beoogd.

Ledoux, G., Smeets, E., Van Rens, C., Passend onderwijs in de koploperregio's.
..meer conclusies rapport

archief 2010

archief 2009

archief 2008

archief 2007 en eerder