|
Ruimte voor professionalisering door onderzoek naar eigen onderwijsinnovaties draagt bij aan werkplezier van docenten
‘Toptalent uitdagen tot topprestaties’ was de ambitie van het Willem Lodewijk Gymnasium (WLG) voor de deelname aan een groot innovatieproject van de VO-Raad, de Expeditie Durven Delen Doen. Kenmerk van die Expeditie was de nauwe samenwerking tussen innoverende scholen en onderwijsonderzoekers. Keuzemogelijkheden en differentiatie in de lessen, leerlingen de kans geven om hun eigen talenten (en de grenzen daarvan) te ontdekken, lerende docenten als rolmodellen, en aandacht voor studievaardigheden zijn vier principes van ‘talent uitdagen’ die werden omgezet naar innovatieve lessen en leerlingenbegeleiding op het WLG.
Aan al die vernieuwingen is onderzoek gekoppeld om na te gaan of de gewenste effecten bij de leerlingen inderdaad optraden. En ook dat zelf was vernieuwend: docenten deden onderzoek naar hun eigen onderwijsinnovaties en beschreven daarvan de opbrengsten en de knelpunten. Zij hebben de ruimte die zij kregen voor hun professionalisering, ervaren als positief voor hun werkplezier, voor een betere kennisdeling en als bevorderend voor de samenwerking tussen de vakken. Voor leerlingen werd het onderwijs gevarieerder. Met de onderzoekende docenten als voorbeeld, werden de leerlingen nieuwsgieriger en leergieriger.
Talentontwikkeling
In de Expeditie Durven Delen Doen op het WLG is gezocht naar een antwoord op de vraag: Wat zijn goede, effectieve manieren om getalenteerde leerlingen te laten presteren naar het maximum van hun kunnen? Vier strategieën om talentontwikkeling te stimuleren werden onderscheiden:
- differentiatie in de lessen zodat zowel de leerlingen die moeite hebben met de leerstof, als de leerlingen die juist kunnen excelleren op hun eigen niveau kunnen werken
- het bieden van keuzemogelijkheden aan leerlingen in en buiten de lessen, zodat zij kunnen kiezen voor onderwerpen en werkvormen die hen motiveren, en zodat verschillende soorten intelligentie worden aangesproken
- ruimte om eigen talenten (en de grenzen daarvan) te ontdekken
- verbeteren van de studievaardigheden door aandacht voor ‘leren leren’ en bewuster leren plannen
Op al deze vier thema’s zijn kleinschalige innovaties uitgevoerd, waaraan onderzoek is gekoppeld: via surveyonderzoek, maar ook via toetsing, en analyse van leerlingvolgsysteemgegevens. Bovendien werden leerlingen bevraagd over wat hen nu motiveert voor school en leren. Uiteindelijk blijkt dat om getalenteerde leerlingen te laten presteren een combinatie van alle vier de strategieën wenselijk is. Het onderzoek op klas, jaarlaag of schoolniveau geeft bovendien enkele positieve resultaten die verdere ontwikkeling van de innovaties (en grootschaliger onderzoek daarnaar) rechtvaardigen.
Samenwerking tussen docenten en onderzoekers
Op het WLG kregen docenten de gelegenheid hun eigen innovaties, ter versterking van de talentontwikkeling van leerlingen, te ontwikkelen en onderzoeken, samen met externe onderzoekers. Drie voorbeelden van de tien innovatie/onderzoeken die werden uitgevoerd: er is een e-learning module ontwikkeld voor het vak scheikunde waarmee zwakke leerlingen voldoende gelegenheid krijgen om de lesstof te herhalen, en de sterkere leerlingen meer de diepte in kunnen. Er is bij het vak Latijn gewerkt met werkvormen die aansluiten bij andere vormen van intelligentie dan alleen de cognitieve, waardoor meer afwisseling in de lessen ontstond en leerlingen meer gemotiveerd raakten. Bij Economie werkt gewerkt met de concept-contentbenadering, en is onder meer via hardop denkprotocollen nagegaan of deze leidt tot meer inzicht in economische principes in de dagelijkse werkelijkheid.
Docenten op het WLG zijn eigenlijk altijd wel bezig met onderwijsvernieuwing, met het zorgen voor steeds betere lessen voor de leerlingen die zij op dat moment in de klas hebben. De meest overkoepelende opbrengst van het project is dat zij via de samenwerking met onderzoekers verder komen in hun innovaties. Zij ontwikkelen een meer onderzoekende houding en het uitgevoerde onderzoek biedt aanknopingspunten voor het verder ontwikkelen van nieuwe vormen van onderwijs.
Meer informatie
Boogaard, M. & Ledoux, G. (2011).
WLG op Expeditie. Samenwerking tussen docenten en onderzoekers in onderwijsinnovatie.
Rapport 854, ISBN 90-6813-917-4, € 22,50. Amsterdam: Kohnstamm Instituut.
download - bestel
Contactpersonen
Marianne Boogaard, MBoogaard@kohnstamm.uva.nl
Guuske Ledoux, GLedoux@kohnstamm.uva.nl
Samenwerkingspartner
Willem Lodewijk Gymnasium, Groningen
Zie ook
Innovatiebox VO-raad www.VO-Raad.nl
Deel 3: Ledoux, G. & Volman, M. (2011). Op zoek naar talent. Talentontwikkeling op Expeditiescholen. Utrecht: VO-Raad.
Deel 4: Lockhorst, D., Berg, I. van den & Boogaard, M. (2011). En, heb je nog een goede vraag gesteld vandaag? Wat onderzoek kan doen voor professionalisering van docenten. Utrecht: VO-Raad
Deel 5: Geijsel, F. & Eck, E. van (2011). Duurzaam vernieuwen. Leren van Expeditie durven, delen, doen. Utrecht: VO-Raad.
Trefwoorden
talentontwikkeling, VO, gymnasium, praktijkgericht onderzoek, docentonderzoek, lerende school, Expeditie Durven Delen Doen, meervoudige intelligentie, e-learning, motivatie, context-conceptbenadering, breinvriendelijk leren, keuzelessen, profielkeuze, onderpresteren
|
